MIA: Nederlandstalige arbeidersbeweging
![]()
Houtsnede van Frans Masereel, uit zijn "De stad"
bron: Graphic Witness: visual arts & social commentary (Nieuw venster).
Geschiedenis van de Nederlandstalige arbeidersbeweging
Op deze pagina brengen wij momentopnames van de arbeidersbeweging, uit het oogpunt van haar geschiedenis. Zowel Nederland als Vlaanderen. De ordening is chronologisch en constant in aanbouw.
1900
De wording van het communisme in Nederland 1907-1925
Willem van Ravesteyn (1876-1970)
Leider van de Sociaal-Democratische Partij en de Communistische Partij in Nederland tot 1925. Lid geworden van de Rotterdamse SDAP in 1898, bezocht hij in 1900 met Wijnkoop het internationaal studenten congres te Parijs. Wijnkoop, Ceton en Ravesteyn stichten in 1907 het blad De Tribune, dat uitgesloten werd op een buitengewoon SDAP-congres (Deventer 1909). Zij werden dan de SDP dat in 1918 de Communistische Partij Nederland (CPN) wordt. Oppositionele stromingen leiden naar een partijcrisis in 1925, waarop het driemanschap de leidende functies uit handen gaven. Ravesteyn nam definitief afscheid van de communistische beweging en concentreerde zich op zijn studiën.
1933-1940
De activiteiten van een communistische sabotagegroep in Antwerpen en Rotterdam
Hans Dankaart en Rudi van Doorslaer
1936-1937
Met de loupe op zoek naar de Belgische trotskisten in de Spaanse arena
Nadia de Beule
Studeerde geschiedenis in de Rijksuniversiteit te Gent. Als onafhankelijk historicus publiceerde zij verder nog De geschiedenis van de eerste mei in België. Van haar is ook Het Belgisch trotskisme, 1925-1940.
1940
Tegen fascisme, kapitalisme en oorlog
Wim Bot
Wim Bot (1956) studeerde geschiedenis in Utrecht. Tegen fascisme, kapitalisme en oorlog is een bewerking van zijn afstudeerscriptie. In 1986 publiceerde hij Generaals zonder troepen. Het Comité van Revolutionaire Marxisten zomer 1942-mei 1945. Dit werk verscheen eveneens in het Engels (Revolutionary History) en het Frans (Cahiers Léon Trotsky). Van 1977 tot 1983 was hij lid van de Internationale Kommunistenbond (IKB), Nederlandse afdeling van de Vierde Internationale (Verenigd Secretariaat). Sinds 1994 is hij gemeenteraadslid voor GroenLinks in Delft.
1940-1944
Met pen en stencilmachine in strijd tegen de Nieuwe Orde
De clandestiene pers van de Kommunistische Partij en het Onafhankelijkheidsfront in Oost-Vlaanderen
Hector Goossens
1987
Jan Cap. In naam van mijn klasse
Jan Cap (°1931)
Jan Cap is een bekende arbeidersleider in België. Via de KAJ en KWB is hij miltant geworden van het ACV en later de hoofddélégué van de Boelwerf te Temse, waar hij met andere syndicalisten categorisch de arbeidersbelangen verdedigde en een strijdsyndicalisme uitbouwde. Uiteindelijk ontnam de ACV-leiding zijn functies en zette Boel hem in brugpensioen. Cap is dan later lid geworden van de PVDA.
Het levensverhaal van een veldwerker
en
Ik wens een vakbond met één hartKarel Heirbaut (1927-2001)
![]()
Geboren te Sint Niklaas, ging hij werken op zijn 14de. Hij was jarenlang strijdsyndicalist op de Boelwerf in Temse. Zijn inspiratie putte hij uit het manifest van de Kristelijke Werknemers Beweging (KWB) uit de jaren 1970, dat men uitdrukte met de zin: het kapitalisme maakt mens, dier en natuur kapot. Als geen ander verstond hij de kunst om moeilijke zaken te vertalen naar de man in de straat. Hij had van niemand schrik. In 1981 werd hij afgedankt. Maar hij bleef erg actief. Met boeken, foto’s, collages en vertellingen verspreidde hij zijn ideeën. Karel Heirbaut is overleden aan asbestkanker. In de jaren 1970 hebben de militanten op Boelwerf gevochten om het asbest van de werf te krijgen.
1997
Beknopte historische inleiding over het trotskisme
Rik De Coninck
Studeerde geschiedenis aan de Gentse universiteit en maakte een thesis over arbeidsduurvermindering in de jaren 1930. Werkte eerst in verschillende bedrijven en vanaf 1991 als archivaris in het Amsab te Gent. Hij heeft vooral belangstelling voor de geschiedenis van de arbeidersbeweging en voor de revolutionaire en alternatieve component in het bijzonder.
2003
Het einde van het proletariaat?
Jan Dumolyn, André Mommen, Peter Tom Jones
Peter Tom Jones is burgerlijk ingenieur milieukunde, doctor in de toegepaste wetenschapppen en werkzaam als post-doctoraal onderzoeker aan de KU Leuven. Hij specialiseerde zich omtrent globalisering en ecologie, publiceerde hierover met artikelen en boeken. André Mommen is politicoloog en publiceerde vele artikelen, o.a. in het Vlaams Marxistisch Tijdschrift. Jan Dumolyn is historicus te Gent, met bijzondere aandacht voor de middeleeuwen, publiceerde o.a. ook artikelen in het Vlaams Marxistisch Tijdschrift.
2007
De Vlaamse sociaal-democratie, van emancipatie naar ‘gelijke kansen’
Simon De Graeve (°1983)
Simon De Graeve is militant bij de Socialistische Arbeiderspartij (SAP) sinds begin 2006. Het marxisme leerde hij vooral kennen en begrijpen via het Marxistisch Internet Archief waarvoor hij ook enkele teksten vertaalde van onder andere Lumumba, Mandel, ...